استانبول/ خلیل سلحشور/ خبرگزاری آنادولو

در حالی که 33 روز از آغاز تهاجم گسترده و مشترک ایالات متحده آمریکا و اسرائیل به خاک ایران می‌گذرد، خاورمیانه با یکی از پیچیده‌ترین بحران‌های قرن بیست و یکم روبرو است و آنکارا با اتخاذ دیپلماسی فعال و چندوجهی، ضمن محکومیت نقض قوانین بین‌المللی، به عنوان محور اصلی انتقال پیام میان طرفین درگیری و تلاش برای برقراری آتش‌بس فوری ظاهر شده است.

به گزارش خبرگزاری آنادولو، جرقه این نبرد در تاریخ 28 فوریه 2026 زده شد، زمانی که ایالات متحده و اسرائیل با ادعای پیش‌دستی در برابر تهدیدات راهبردی، موج گسترده‌ای از حملات هوایی را علیه مراکز نظامی و زیرساخت‌های حیاتی در شهرهای تهران، اصفهان، قم و کرمانشاه آغاز کردند. طبق بیانیه پنتاگون، در فاز نخست این حملات بیش از 1 هزار هدف مورد اصابت قرار گرفت که شامل زیرساخت‌های دفاعی و مراکز فرماندهی بود.

در پاسخ به این تهاجم، جمهوری اسلامی ایران با استناد به ماده 51 منشور سازمان ملل متحد و اصل دفاع مشروع، با پرتاب بیش از 950 فروند موشک بالستیک و صدها پهپاد انتحاری به سمت پایگاه‌های نظامی ایالات متحده در منطقه و عمق خاک اسرائیل، پاسخ گسترده‌ای داد که منطقه را وارد یک وضعیت جنگی تمام‌عیار کرد. منابع نظامی تأیید کرده‌اند که پدافند هوایی بسیاری از کشورهای منطقه به طور مداوم درگیر مقابله با این حجم از پرتابه‌ها بوده است.

بر اساس گزارش‌های میدانی و بیانیه‌های رسمی منتشر شده تا پایان روز سی و سوم درگیری، ایران با از دست دادن شماری از نیروهای نظامی و بیش از هزار و 500 غیرنظامی و تخریب بخش قابل توجهی از زیرساخت‌های دفاعی و انرژی روبرو شده است. در مقابل، منابع مستقل از انهدام چندین فروند جنگنده پیشرفته و دهها فروند پهپاد از جمله هرمس 900 در پایگاه‌های آمریکا و اسرائیل خبر می‌دهند که تلفات انسانی و تجهیزاتی قابل توجهی را در جبهه مقابل نیز رقم زده است.

بحران در تنگه هرمز، نبض انرژی جهان را به لرزه درآورده است. با اختلال جدی در عبور و مرور نفتکش‌ها، قیمت نفت نوسانات شدیدی را تجربه کرده و به بالای 100 دلار رسیده است؛ تحلیلگران اقتصادی هشدار می‌دهند که در صورت مسدود شدن کامل این آبراه، قیمت نفت ممکن است تا مرز 200 دلار جهش کند. این موضوع زنگ خطر فروپاشی اقتصاد جهانی و بروز تورم افسارگسیخته را در بازارهای بین‌المللی به صدا درآورده و زنجیره تأمین انرژی را با تهدیدی بی‌سابقه روبرو کرده است.

دولت ترکیه از نخستین ساعات درگیری با موضعی صریح رجب طیب اردوغان، رئیس‌جمهور هاکان فیدان، وزیر امور خارجه را مأمور کرد تا از طریق نشست‌های فشرده با سازمان کشورهای ترک و مقامات غربی، مانع از گسترش درگیری به مرزهای ناتو و شرق مدیترانه شوند. آنکارا در این مدت به همراه عمان و همچنین پاکستان وظیفه حساس انتقال پیام‌های مستقیم میان واشنگتن و تهران را بر عهده داشته و با هشدار نسبت به عواقب بی‌ثباتی در خاورمیانه، بر ضرورت توقف حملات به زیرساخت‌های غیرنظامی تأکید کرده است.

در حالی که جنگ وارد هفته پنجم خود شده تلاش‌های دیپلماتیک بین‌المللی تاکنون به بن‌بست رسیده و پیشنهادهای آتش‌بس از سوی طرفین درگیر به دلیل پافشاری بر شروط حداکثری رد شده است. دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، با تهدید به تخریب کامل زیرساخت‌های انرژی ایران، ضرب‌الاجل‌های جدیدی تعیین کرده، در حالی که تهران بر حق دفاع مشروع و تداوم پاسخ‌های کوبنده تأکید دارد. این بن‌بست سیاسی، نگرانی‌ها را از تبدیل شدن یک درگیری منطقه‌ای به یک جنگ فرسایشی طولانی‌مدت افزایش داده است.

دولت ترکیه با ابراز نگرانی شدید از گسترش این جنگ، نسبت به فروپاشی ساختاری نظم منطقه‌ای هشدار داده است. در همین راستا، ابراهیم کالین، رئیس سازمان اطلاعات ملی ترکیه با اشاره به خطر تبدیل این نبرد به یک فاجعه جهانی برای کل بشریت، خواستار توقف فوری تنش‌ها و بازگشت طرفین به میز مذاکرات شده است. آنکارا هشدار داده که تداوم این وضعیت نه تنها خاورمیانه، بلکه امنیت کل قاره اروپا و آسیا را با خطر جدی روبرو خواهد کرد و خواستار میانجی‌گری قدرت‌های جهانی برای جلوگیری از فاجعه‌ای غیرقابل جبران شده است.