استانبول/ خبرگزاری آنادولو

روابط سیاسی رو به تقویت میان ترکیه و عربستان سعودی، هم همکاری‌ها و تجارت اقتصادی دوجانبه و هم ثبات منطقه‌ای را به‌طور مثبت تحت تأثیر قرار داده است.

ترکیه و عربستان سعودی به‌عنوان دو کشور مهم خاورمیانه، در سال‌های اخیر با افزایش دیدارهای متقابل در سطح عالی، به تقویت روابط تاریخی و ریشه‌دار خود ادامه می‌دهند.

رجب طیب اردوغان، رئیس‌جمهور ترکیه، فردا یکی دیگر از دیدارهای مهم خود در چارچوب روابط ترکیه و عربستان سعودی را انجام خواهد داد.

انتظار می‌رود رئیس‌جمهور اردوغان فردا در کاخ یمامه در ریاض، پایتخت عربستان سعودی، با مراسم رسمی از سوی محمد بن سلمان، ولیعهد این کشور، مورد استقبال قرار گیرد.

در چارچوب این سفر، «مجمع تجاری عربستان سعودی–ترکیه» با سازماندهی وزارت بازرگانی ترکیه و شورای روابط اقتصادی خارجی (DEİK) برگزار خواهد شد.

شورای وزیران عربستان سعودی هفته گذشته به وزارتخانه‌های ذی‌ربط این کشور برای امضای توافق‌نامه‌هایی با ترکیه در حوزه‌های انرژی‌های تجدیدپذیر و دفاع مدنی اختیار داد و همچنین یادداشت تفاهم همکاری میان دو کشور در زمینه خدمات اجتماعی را تصویب کرد.

خبرنگار آنادولو، روند تاریخی روابط ترکیه و عربستان سعودی را که در سال‌های اخیر بیش از پیش گسترش یافته، مرور کرده است.

ترکیه و عربستان سعودی روابط دیپلماتیک خود را با امضای «پیمان دوستی» در سال 1929 آغاز کردند و طی نزدیک به یک قرن، از طریق دیدارهای متقابل در سطح عالی و همچنین در چارچوب نهادهای منطقه‌ای مانند سازمان همکاری اسلامی (OIC)، پیوندهای مستحکمی برقرار کرده‌اند.

در چارچوب تقویت روابط دوجانبه از طریق دیدارهای دیپلماتیک، فیصل بن عبدالعزیز آل سعود، پادشاه وقت عربستان سعودی، در سال 1966 و در راستای تلاش‌ها برای اتحاد کشورهای اسلامی، به ترکیه سفر کرد.

دو کشور در سال‌های جنگ ایران و عراق نیز در راستای منافع مشترک وارد دوره جدیدی از نزدیکی شدند و در همین چارچوب، کنعان اورن، رئیس‌جمهور وقت ترکیه، به عربستان سعودی سفر کرد.

با امضای توافق‌نامه‌ای در 11 اکتبر 2003 در شهر جده میان شورای اتاق‌های بازرگانی و صنعت عربستان سعودی، «شورای تجاری ترکیه–عربستان سعودی» در چارچوب شورای روابط اقتصادی خارجی (DEİK) تأسیس شد.

عبدالله بن عبدالعزیز آل سعود، پادشاه وقت عربستان سعودی، در 8 اوت 2006 به همراه بیش از 50 تاجر به ترکیه سفر کرد. این سفر که پس از 40 سال در سطح پادشاهی از عربستان به ترکیه انجام شد، با امضای 6 توافق‌نامه در حوزه‌های گردشگری، حمل‌ونقل، بهداشت و تشویق سرمایه‌گذاری‌های متقابل همراه بود.

ترکیه و عربستان سعودی همچنین با هدف تقویت همکاری‌های اقتصادی در حوزه‌های مختلف، پروتکل کمیسیون مشترک اقتصادی (KEK) را امضا کردند.

روابط نزدیک ترکیه و عربستان سعودی در حوزه تجارت میان دو کشور نیز بازتاب یافته است.

عربستان سعودی که 85 تا 90 درصد درآمدهای دولتی خود را از نفت تأمین می‌کند، به ترکیه نفت خام و محصولات پتروشیمی صادر می‌کند و در مقابل، از ترکیه محصولاتی همچون فرش، سنگ‌های فرآوری‌شده ساختمانی، محصولات دخانی، مواد غذایی و مبلمان وارد می‌کند.

بر اساس داده‌های مؤسسه آمار ترکیه (TÜİK)، حجم تجارت میان ترکیه و عربستان سعودی در سال 2015 به 5 میلیارد و 590 میلیون دلار رسید. این رقم در سال 2016، 5 میلیارد و 7 میلیون دلار، در سال 2017، 4 میلیارد و 845 میلیون دلار، در سال 2018، 4 میلیارد و 954 میلیون دلار و در سال 2019، 5 میلیارد و 107 میلیون دلار ثبت شد.

پس از کاهش حجم تجارت در سال‌های 2020 و 2021 به دلیل تأثیرات همه‌گیری کووید-19، روند افزایشی تجارت میان دو کشور دوباره ادامه یافت.

حجم تجارت دوجانبه در سال 2022 به 6 میلیارد و 493 میلیون دلار و در سال 2023 به 6 میلیارد و 825 میلیون دلار رسید و در سال 2024 نیز در سطحی نزدیک به 8 میلیارد دلار قرار گرفت.

صادرات ترکیه به عربستان سعودی در سال گذشته به 3 میلیارد و 149 میلیون و 600 هزار دلار افزایش یافت.

در میان اقلام صادراتی ترکیه به این کشور، غلات، حبوبات، دانه‌های روغنی و محصولات وابسته با 371 میلیون و 700 هزار دلار در رتبه نخست قرار داشت. پس از آن، فرش با 299 میلیون و 300 هزار دلار و محصولات شیمیایی و وابسته با 283 میلیون و 100 هزار دلار قرار گرفتند.

در همین حال، نائل اولپاک، رئیس DEİK، چند هفته پیش در گفت‌وگو با آنادولو اعلام کرد که شتاب افزایشی در تجارت با عربستان سعودی به‌دست آمده است.

اولپاک با اشاره به حضور شرکت‌های پیمانکاری خارجی در پروژه‌های مهم عربستان سعودی، گفت که حجم تجارت با کشورهای حوزه خلیج، به‌ویژه عربستان سعودی و امارات متحده عربی، طی سه سال اخیر در مجموع به حدود 45 میلیارد دلار رسیده است.

عادل الجبیر، وزیر مشاور در امور خارجی عربستان سعودی نیز پیش‌تر در گفت‌وگو با آنادولو تأکید کرده بود که همکاری میان ترکیه و عربستان سعودی به‌ویژه در دوره اخیر گسترش یافته است.

وی گفته بود: هدف ما توسعه همکاری میان دو کشور در حوزه‌های مختلف است. در زمینه‌های اقتصادی، انرژی، سیاسی و نظامی منافع مشترک زیادی داریم.

روابط دیپلماتیک و تجاری رو به رشد میان ترکیه و عربستان سعودی، به حوزه نظامی نیز بازتاب مثبتی داشته است.

شرکت آسل‌سان (ASELSAN) در ژوئیه 2015 برای افزایش همکاری در زمینه صنایع الکترونیک دفاعی با شهر علم و فناوری ملک عبدالعزیز و شرکت TAQNIA DST عربستان سعودی یادداشت تفاهم امضا کرد.

پس از آنکه مشخص شد محصولات آسل‌سان توان پاسخگویی به نیازهای نهادهای ذی‌ربط عربستان سعودی را دارند، در سال 2016 توافق‌نامه همکاری میان TAQNIA DST و آسل‌سان منعقد شد.

شرکت «الکترونیک دفاعی عربستان» (Saudi Defense Electronics Company – SADEC) که با مشارکت آسل‌سان و TAQNIA DST تأسیس شد، یکی از مهم‌ترین نمونه‌های همکاری میان ترکیه و عربستان سعودی به‌شمار می‌رود.

همچنین شرکت بایکار در ژوئیه 2023 با وزارت دفاع عربستان سعودی قرارداد صادرات و همکاری مربوط به پهپاد تهاجمی «بایراکتار آکینجی» را امضا کرد. این قرارداد به‌عنوان بزرگ‌ترین قرارداد صادراتی تاریخ جمهوری ترکیه در حوزه صنایع دفاعی و هوافضا ثبت شده است.