تهران/ الهه سالاری/ خبرگزاری آناتولی

دکتر محمد قمیشی، استاد معماری و عضو هیئت علمی دانشگاه آزاد استان تهران در گفت‌وگو با خبرنگار آناتولی در خصوص علل ایجاد حادثه ریزش ساختمان متروپل در آبادان استان خوزستان اظهار کرد: دلایل مختلف برای ایرادات متروپل وجود دارد که نیاز به کارشناسی دقیق دارد اما مسئله مهم این است که متروپل اولین حادثه نبوده و آخرین آن هم نخواهد بود.

ساختمان متروپل آبادان دوم خرداد ماه به طور ناگهانی ریزش کرد. این ساختمان تازه ساز بود و هنوز بخشی از آن نیز تکمیل نشده بود. بر اساس آخرین آمار تا 10 خرداد اجساد 34 نفر از زیر آوار بیرون آورده شده و عملیات تیم‌های امداد و نجات همچنان ادامه دارد. 38 نفر پس از حادثه ریزش ساختمان مفقود شدند که عملیات جست‌و‌جو تا بیرون آوردن آخرین نفر ادامه خواهد داشت.

قمیشی با بیان اینکه متاسفانه تعداد افراد کشته شده در ایران بر اثر حوادث غیر مترقبه در حال افزایش است و این زنگ خطریست برای مسئولان امر، حال می‌خواهد این آمار توسط کیفیت بد خودروهای داخلی باشد و یا تخلفات گسترده در صنعت ساختمان سازی که نمونه آن ساختمان متروپل آبادان است. چیزی که مهم است، از نظر روانی این تعداد حوادث تاثیر ناامید کننده‌ای در ذهن مردم باقی خواهد گذاشت.

این استاد دانشگاه تاکید کرد: باید ایراد اصلی این دست اتفاقات را پیدا کرد. به نظر می‌رسد ناظر سازمان نظام مهندسی در پروژه متروپل گزارش درست از ایرادات اجرایی ساختمان داده است، اما نهادهای ذیربط بدون توجه به گزارش ناظر رای به ادامه فعالیت داده‌اند

او در پاسخ به این سوال که چرا شهرداری مجوز می‌دهد، گفت: «در شهرداری کمیسیون ماده 100 جزو درآمدهای شهرداری در نظر گرفته شده است. یعنی اساسا تا تخلفی صورت نگیرد، شهرداری به درآمدی نمی‌رسد و عملا بعضی از شهرداری‌ها ترجیح می‌دهند تا خلاف صورت گیرد به جای تخریب تا هزینه خلاف به حساب در آمدهای شهرداری واریز شود. بنابراین تخلف در ساختمان سازی نرمال و روتین است. بحث رشوه و زد و بندها هم در شهرداری همانطور که در سال گذشته دستگیری پرسنل شهرداری‌های مختلف در خبرها زیاد به چشم می‌خورد. برج آسمان شیراز تخلف دارد، ایران مال تهران تخلف دارد. اگر بزرگان و قدرتمندان پشت این سرمایه‌گذاران نباشند نمی‌توانند در این حجم تخلف کنند. همچنین اگر برای شهرداری انتفاع نداشته باشد چه دلیلی دارد که مجوز بدهد؟ مسئله این است که در این تخلفات یک نفر نیست، یک زنجیره بهم پیوسته است. پس عملا کمیسیون ماده 100 تضاد منافع ایجاد کرده است. اگرچه تمامی تخلفات به آسیب جانی ختم نشده‌اند، ولی دلیلی ندارد در آینده چنین تخلفاتی عاملی برای تسهیل آسیب به مردم نباشد».

استاد معماری دانشگاه آزاد استان تهران معتقد است «سرمایه‌گذاران در حوزه تخصصی ساختمان اظهار سلیقه می‌کنند حال آنکه در تمام دنیا هیچ گاه سرمایه‌گذار در خصوص مسائلی همچون نوع اسکات و سازه و نوع سقف وسایر اجازه اظهار نظر ندارد. آنها در شرایط پایدار اقتصادی به دنبال سود 40 تا 100 درصد هستند، اگر بخواهند بر اساس اصول و ضوابط شهرداری عمل کنند به این سود نخواهند رسید. اکثر سازندگان حرفه‌ای نیستند و فقط انتفاع مالی حداکثری را در نظر می‌گیرند».

_ تحریم، وضعیت اقتصادی، مصالح نامرغوب؛ مشکل صنعت ساختمان سازی ایران

قمیشی باز هم با مشابه خواندن صنعت ساختمان سازی با صنعت خودرو در ایران درباره معضلات این حوزه توضیح داد: «ما سال‌هاست تحریم هستیم و این مسئله نه تنها روی ماشین آلات ساختمانی تاثیر منفی گذاشته است، بلکه روی صنعت ساختمان سازی نیز تاثیرمنفی گذاشته است و کیفیت ساخت را عقب مانده نگه داشته است. به عنوان مثال سازه‌ای که قرار بود برای یکی از پروژه‌ها از اسپانیا سفارش داده شود جلوی آن را به بهانه تحریم گرفته‌اند. برای رشد کشور نیاز داریم انبوه‌سازانی از کشورهای پیشرفته وارد رقابت ساختمان سازی ما شوند، باید بتوانیم ضمن ممنوع کردن سیستم‌های منسوخ شده ساخت و ساز، سازندگان را ترغیب به استفاده از سیستم‌های نوین ساختمانی کنیم».

او همچنین در خصوص ساختمان‌های شرکت ترکیه‌ای کوزو که در استان تهران ساخته شده است نیز گفت: «تجربه ورود شرکت کوزو به صنعت ساختمان سازی ایران تجربه موفقی بوده که مسئولان باید سعی در تسهیل ورود شرکت‌های انبوه ساز پیشرفته را به ایران به منظور افزایش رقابت که در نهایت به افزایش کیفیت و ثبات قیمت ختم می‌شود را فراهم کنند».

این استاد دانشگاه در ادامه توضیح داد: «اصولا در مبحث ساختمان سازی هر چه ساختمان بزرگتر باشد، نیاز به اکیپ تخصصی بیشتری دارد. جان یک نفر با صد نفر فرقی نباید داشته باشد. اما به عنوان مثال باید طراحی سازه، آزمایش خاک و آب‌های زیرزمینی در ساختمان‌های بلند مرتبه حساسیت بیشتری نشان داد. به عنوان مثال در طراحی سازه کافیست طراح سازه نوع خاک را به جای تیپ 3، خاک تیپ 2 در نظر بگیرد، همین خلاف به اصطلاح کوچک باعث صرفه جویی 25 درصدی در وزن سازه می‌شود که رقم قابل توجهی برای سرمایه گذار است البته به قیمت ناپایداری ساختمان».

_ به زلزله تهران فکر نکنیم تا آسوده‌تر بخوابیم

این استاد دانشگاه در پاسخ به این سوال که با این شرایط تخلفات، تعدد گسل‌های فعال، فرونشست زمین، مسئله آب‌های زیر زمینی، اگر در تهران زلزله رخ دهد چه اتفاقی خواهد افتاد؟ گفت: «به نظرم آسان‌تر است به زلزله تهران فکر نکنیم تا شاید آسوده‌تر بخوابیم!. اگر زلزله‌ای با قدرت بالا در تهران فعال شود می‌توانم بگویم فاجعه‌ای رخ خواهد داد که دنیا به خود ندیده اس».

او همچنین درباره سرنوشت ساختمان متروپل و نحوه آواربرداری توضیح داد: «شرایط ناپایدار ساختمان به همراه امیدی که به زنده ماندن افراد زیر آوار باشد شرایط آواربرداری را طبیعتا کند کرده است. باقی مانده ساختمان هر لحظه ممکن است فرو ریزد. کسانی که برای امداد و آواربرداری رفته‌اند واقعا جان بر کف هستند. البته این ساختمان در نهایت خواهد ریخت و در عمل باید تخریب شود».

قمیشی سوال مهمی مطرح می‌کند و آن این است که چرا به ساختمانی که پایان کار نداشته است اجازه داده شده تا فعالیت کسب و کارها در آن جریان داشته باشد؟